بررسی مخاطرات شغلی در صنعت رنگ


ترکیبات کروم در صنایع مختلف از جمله رنگسازی، چرم سازی، روکش دهی فلزات، پولیش، فرآورده های نسوز و صنایع فولاد کاربرد دارند. در صنایع رنگسازی از اکسید کروم سبز Cr2O3، کروم زرد PbCrO، و کروم نارنجی PbO / PbCrO استفاده می گردد. از سولفات بازیک کروم در چرم سازی و در آبکاری الکترولیتی بطور عمده از تری اکسیدکروم استفاده می گردد. مهمترین کانی کروم، کرومیت می باشد. نوع کم عیار آن در فرآورده های نسوز و نوع پر عیار آن در متالوژی کاربرد دارد. در این مقاله مخاطرات شغلی و تاثیرات زیست محیطی ترکیبات فلز کروم در صنعت رنگ مورد بررسی قرار گرفته است.


از ترکیبات کروم از جمله اکسید کروم سبز، زرد کروم و نارنجی کروم در صنایع رنگ سازی استفاده می شود. این رنگدانه ها در رنگ ها و پلاستیک ها کاربرد دارند. بیشترین مواجهات با کروم در صنعت، مواجهات تنفسی و پوستی می باشد که از این مواجهات می توان به صنایع تولید کننده Stainless Steel و یا جوشکاری بر روی این آلیاژ اشاره نمود. از دیگر مواجهات با Mist کروم می توان آبکاری را ذکر نمود که مواجهات با تری اکسیدکروم (Cro3) مطرح می باشد. سایر صنایعی که احتمال مواجهه با کروم وجود دارد شامل رنگ های نساجی (معمولا اکسید کروم و سولفات کروم) و همچنین صنایع شیشه سازی (فرم انعکاسی شیشه) و همچنین تولید سیمان می باشد.


خطرات صنایع رنگ و رزین:


خطرات موجود در صنایع رنگ و رزین به دو گروه اصلی تقسیم می شود:


الف – خطرات شیمی فیزیکی مواد


ب _ تاثیر مواد بر سلامتی


خطرات شیمی فیزیکی مواد شامل قابلیت اشتعال، انفجار و اکسید کنندگی این مواد است که می تواند باعث بروز صدمات و خسارات جانی و مالی جبران ناپذیر گردد. اثرات سوء مواد شیمیایی بر سلامتی انسان در صورت تماس مستقیم، استنشاق و یا بلعیدن این مواد ایجاد می گردد و می تواند باعث مرگ، بروز سرطان، مسمومیت شدید، حساسیت و یا در طولانی مدت باعث ایجاد غدد در بدن گردد. یکی از راه های آشنایی افراد با خطرات مواد شیمیایی استفاده از برگه های اطلاعات ایمنی (MSDS) می باشد که در کلیه بخش های ذخیره سازی و انبار، بخش تولید، آزمایشگاه و نیز در حین حمل و نقل باید در دسترس بوده و مورد توجه قرار گیرد.


مواد قانونی مرتبط با عوامل شیمیایی مخاطره آمیز:


قوانین و مقرارت زیادی با قدرت اجرایی برای محافظت عموم در مقابل عوامل شیمیایی زیان آور محیط کار تدوین شده است که نمونه این مقرارت ماده نظارت بر مواد سمی سال 1976 و یا قانون عمومی شماره 489-94 ایالات متحده آمریکا است که شامل چهار اصل است:


1- جمع آوری اطلاعات درباره مواد شیمیایی.


2- تقاضای آزمایش موادی که خطر آفرین شناخته شده اند.


3- نظارت بر موادی که دارای خطر هستند.


4- بررسی مواد شیمیایی جدیدی که خطر آنها به اثبات رسیده است.


مقررات کنترل آلودگی ها:


مقررات بین المللی کنترل آلودگی ها به اختصار IPC1 نامیده می شود. این مقررات اصول کنترل آلودگی وارده از یک منبع آلوده کننده را به هوا، آب و خاک نشان می دهد. واحدهای تولید کننده رنگ و رزین نیز در سطح بین المللی ملزم به رعایت قوانین IPC هستند، از آن جهت که مواد اولیه و محصولات این صنعت در صورت عدم رعایت اصول ایمنی می تواند به عوامل زیستی صدمه برساند. صنایع تولید کننده رنگ و رزین به واسطه مصرف منومرها و مواد حد واسط سمی و خطرناک در زمره واحدهایی است که در فهرست IPC رتبه اول را به لحاظ خطر دارند.


تركیبات كروم در رنگسازی:


تركیبات كروم رنگ های متنوعی مانند زرد، نارنجی و سبز تولید می­نمایند و می­توانند بعنوان رنگدانه مصرف شوند. رنگدانه­های كروم عبارتند از:


اكسید كروم سبز Cr2O3:


اکسید کرومیک همان اکسید کروم سبز است (Cr2O3). این ترکیب در رنگسازی، تهیه لعاب سبز در شیشه سبز، جوهر چاپ، پولیش و فرآورده های نسوز بکار می رود. این ترکیب در آب غیر قابل حل است. این تركیب در رنگسازی، تهیه لعاب سبز در شیشه سبز، جوهر چاپ، پولیش و فرآورده­های نسوز بكار می­رود.


كروم زرد و كروم نارنجی:


كرومات سرب زرد و قرمز بعنوان رنگدانه در صنایع رنگ بكار می­روند. تركیب، رنگ و كیفیت كرومات سرب به شرایط رسوب دادن بستگی دارد. PbCrO4 كروم زرد است و PbO و PbCrO4 كرم نارنجی می­باشند. با كنترل PH، دما و اندازه ذره می توان رنگ زرد و قرمز بدست آورد. نوع شبكه بلور و رنگ با هم ارتباط دارند.


تركیبات كروم مخصوص آبكاری:


تركیبات كروم مخصوص آبكاری كاربردهای زیادی دارد. یكی از این موارد آبكاری نیكل- كروم می­باشد كه در آن از اسید كرومیك (Cr2O3) استفاده می­گردد. این تركیب جامد است و بصورت محلول در آب مصرف می­شود. از دیگر موارد استفاده كروم در آكباری الكتریكی كروماته كردن می­باشد.